Artrodeza małych stawów ręki

Nie każdy bolesny staw wymaga usztywnienia.

W zależności od rodzaju i zaawansowania zmian leczenie może obejmować:

• fizjoterapię,
• leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
• stosowanie ortezy,
• zmianę sposobu obciążania ręki,
• iniekcje wykonywane pod kontrolą USG,
• obserwację,
• zabiegi rekonstrukcyjne,
• artroplastykę lub endoprotezoplastykę stawu.

Leczenie zachowawcze jest często pierwszym etapem postępowania. Operację rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy ból nie ustępuje, deformacja postępuje albo pacjent stopniowo traci możliwość sprawnego korzystania z ręki.

Artrodeza może nie być najlepszym rozwiązaniem dla osoby, której szczególnie zależy na zachowaniu ruchomości i która może odnieść korzyść z operacji odtwarzającej lub zastępującej staw. Wszystkie realne możliwości leczenia powinny zostać omówione podczas kwalifikacji.

Przeciwwskazaniem do operacji może być aktywna infekcja skóry lub tkanek głębokich, niewyrównana choroba ogólna, zaburzenia gojenia albo zbyt wysokie ryzyko związane ze znieczuleniem.

Lekarz bierze pod uwagę również zdolność pacjenta do przestrzegania zaleceń i uczestniczenia w rehabilitacji. Operacja może nie być racjonalnym rozwiązaniem, gdy objawy są niewielkie, dobrze odpowiadają na leczenie zachowawcze lub spodziewana korzyść jest mniejsza niż ryzyko zabiegu.

U pacjentów przyjmujących leki przeciwkrzepliwe decyzję podejmuje się indywidualnie.

Operacja jednego stawu trwa najczęściej od około 30 do 90 minut. Zabiegi obejmujące kilka stawów mogą wymagać więcej czasu.

Artrodeza może być wykonywana w znieczuleniu miejscowym, przewodowym, w regionalnej blokadzie nerwów albo w znieczuleniu ogólnym. Wybór zależy między innymi od liczby operowanych stawów, zakresu procedury oraz stanu zdrowia pacjenta. Decyzję o rodzaju znieczulenia podejmują wspólnie anestezjolog i pacjent.

Podczas zabiegu pacjent nie powinien odczuwać bólu. Po operacji mogą pojawić się ból, obrzęk, uczucie napięcia, czasowe drętwienie oraz ograniczenie ruchu związane z opatrunkiem. Dolegliwości są kontrolowane za pomocą leków przeciwbólowych i powinny stopniowo zmniejszać się w kolejnych dniach.

Wiele artrodez małych stawów można wykonać w trybie chirurgii jednego dnia.

Pacjent zgłasza się do kliniki o wyznaczonej godzinie, przechodzi formalności związane z przyjęciem, rozmowę z personelem i przygotowanie do zabiegu. Po operacji pozostaje pod obserwacją do czasu ustabilizowania samopoczucia, skutecznego opanowania bólu i sprawdzenia opatrunku.

Przed wypisem otrzymuje zalecenia, recepty oraz informacje dotyczące kontroli, pielęgnacji rany i dalszej rehabilitacji.

Bardziej rozległe operacje, zabiegi obejmujące kilka stawów lub procedury wymagające dokładniejszej kontroli bólu mogą wiązać się z krótką hospitalizacją.

Przed zabiegiem pacjent otrzymuje indywidualną listę badań i zaleceń. W zależności od rodzaju znieczulenia i stanu zdrowia może być konieczne wykonanie morfologii, parametrów krzepnięcia, jonogramu, oznaczenia glikemii, EKG lub dodatkowych konsultacji.

U części zdrowych pacjentów poddawanych niewielkim zabiegom badania laboratoryjne mogą nie być wymagane. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz i anestezjolog.

Do kliniki należy zabrać:

• dokument tożsamości,
• wyniki badań,
• wcześniejsze opisy i płyty z badań obrazowych,
• listę przyjmowanych leków i suplementów,
• informacje o alergiach,
• wygodne ubranie, które będzie łatwo założyć po operacji,
• zaleconą wcześniej ortezę, jeżeli pacjent ją posiada.

Biżuterię należy zdjąć z operowanej kończyny. Skóra w okolicy zabiegu powinna być zdrowa, bez ran, infekcji i świeżych zmian zapalnych.

Warto wcześniej zorganizować transport do domu oraz pomoc w pierwszych dniach, szczególnie gdy operowana będzie ręka dominująca.

Nie należy samodzielnie odstawiać żadnych leków.

Preparaty przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe, diabetologiczne, immunosupresyjne i hormonalne wymagają indywidualnych zaleceń lekarza prowadzącego lub anestezjologa. Przed kwalifikacją należy przekazać pełną listę leków i suplementów.

Przy znieczuleniu ogólnym lub przewodowym pacjent zwykle musi pozostać na czczo zgodnie z otrzymaną instrukcją. W przypadku wybranych zabiegów wykonywanych w znieczuleniu miejscowym zasady mogą być inne. Zawsze obowiązują zalecenia przekazane przez zespół przygotowujący pacjenta do operacji.

Przez pierwsze tygodnie operowany staw musi być chroniony, aby kości mogły się prawidłowo zrosnąć. Unieruchomienie w szynie lub opatrunku trwa zwykle około czterech–sześciu tygodni.

W tym czasie ważne jest uruchamianie sąsiednich, nieoperowanych stawów zgodnie z zaleceniami lekarza i fizjoterapeuty. Pomaga to ograniczyć obrzęk i zapobiegać sztywności palców.

Po około sześciu tygodniach wykonywane jest zazwyczaj kontrolne badanie RTG. Na jego podstawie lekarz ocenia zrost i decyduje, kiedy można rozpocząć stopniowe zwiększanie obciążenia.

Podstawowy czas gojenia kości wynosi zwykle od czterech do ośmiu tygodni. Odzyskanie siły ręki może zająć około trzech–czterech miesięcy, a pełna rekonwalescencja — w zależności od zakresu operacji i stanu tkanek — od kilkunastu tygodni do kilku miesięcy.

Proste codzienne czynności mogą być możliwe po kilku dniach lub tygodniach, jednak operowana ręka nie powinna być obciążana do czasu potwierdzenia prawidłowego zrostu.

Termin powrotu do pracy zależy od rodzaju wykonywanych obowiązków, operowanego stawu oraz tego, czy zabieg dotyczył ręki dominującej.

Przy pracy biurowej powrót może być możliwy po kilku tygodniach, jeżeli ból jest dobrze kontrolowany i można skutecznie chronić operowaną rękę. Praca manualna lub fizyczna wymaga zwykle dłuższej przerwy — nawet od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Powrót do sportu następuje etapowo. Aktywności bezkontaktowe można zazwyczaj rozpocząć wcześniej. Sporty wymagające silnego chwytu, podpierania się na ręce lub związane z ryzykiem upadku należy wznowić dopiero po uzyskaniu zgody lekarza i fizjoterapeuty.

Celem artrodezy jest uzyskanie stabilnego, możliwie bezbolesnego palca, który pomaga w chwycie zamiast go utrudniać.

Ruch w operowanym stawie zostaje trwale zniesiony. Pozostałe stawy palca nadal mogą się jednak poruszać, a właściwe ustawienie usztywnionego stawu pozwala zachować możliwie dobrą funkcję ręki.

Zmniejszenie bólu pojawia się zazwyczaj stopniowo w pierwszych tygodniach. Na pełną ocenę efektu trzeba poczekać do uzyskania zrostu, wygojenia tkanek i odbudowania siły ręki.

Artrodeza nie przywraca zdrowego stawu. Zastępuje bolesny, niestabilny ruch stabilnym ustawieniem, które ma ułatwić pacjentowi codzienne funkcjonowanie.